Opvliegers en nachtzweten kent iedereen. Andere klachten worden minder vaak met de overgang in verband gebracht, waardoor vrouwen een andere oorzaak gaan zoeken, of er langer mee doorlopen dan nodig is. Drie daarvan komen vaak voor: gewrichtspijn, een stijve en pijnlijke schouder en een droge mond.
Gewrichts- en spierpijn
Pijn in gewrichten en spieren komt veel voor in de jaren rond de menopauze. De NVAB-richtlijn Overgang en werk noemt het voor ongeveer een op de vijf vrouwen de klacht die het meest opvalt. Oestrogeen speelt een rol bij kraakbeen, botten en ontstekingsreacties, en dat is een van de redenen waarom onderzoekers denken dat een dalend oestrogeengehalte gewrichten stijver kan laten aanvoelen.
Bewegen helpt meer dan rust. Krachttraining en wandelen houden spieren en gewrichten in beweging; zie Krachttraining na je 45e om eenvoudig te beginnen. Is een gewricht dik, rood of warm, of wordt de pijn steeds erger, ga dan naar je huisarts.
Frozen shoulder
Een frozen shoulder is een schouder die pijnlijk en daarna heel stijf wordt, meestal aan één kant. Het komt het meest voor tussen de 40 en 60 jaar, en vaker bij vrouwen dan bij mannen. Meestal verloopt het in drie fasen:
- Bevriezen: pijn die langzaam toeneemt, gevolgd door stijfheid. Omhoog reiken of achter je rug komen wordt moeilijk.
- Bevroren: de pijn neemt af, maar de schouder blijft stijf, soms maanden. Aankleden of je haar wassen gaat lastig.
- Ontdooien: de beweging komt langzaam terug.
Herstel duurt meestal een tot drie jaar. Of de overgang een frozen shoulder veroorzaakt, is niet bekend; daar is geen stevig bewijs voor. De overlap in leeftijd is duidelijk, en één kleine studie vond dat vrouwen die hormoontherapie gebruikten de diagnose minder vaak kregen, maar zo'n studie kan geen oorzaak en gevolg aantonen. Diabetes en schildklierproblemen zijn bekende risicofactoren.
Is je schouder langer dan een paar weken stijf en pijnlijk, ga dan naar je huisarts. Een fysiotherapeut kan je helpen zoveel mogelijk beweging te houden, en soms helpt een injectie tegen de pijn.
Stijve schouders kwamen ook naar voren in onderzoek dat Japan vergeleek met Noord-Amerika: Japanse vrouwen van 45 tot 55 meldden veel minder vaak opvliegers, en wie wel een klacht noemde, noemde vaker stijve schouders. Daarover schreven we in Kōnenki: hoe Japan over de overgang praat.
Droge mond en gevoelig tandvlees
Minder oestrogeen kan minder speeksel betekenen. Je mond voelt dan droog of plakkerig, slikken gaat moeilijker en eten smaakt anders. Minder speeksel betekent ook minder bescherming voor je tanden, waardoor de kans op gaatjes en tandvleesproblemen toeneemt. Sommige vrouwen krijgen een branderig gevoel op de tong of het tandvlees.
- Drink verspreid over de dag kleine slokjes water en kauw suikervrije kauwgom om meer speeksel te maken.
- Poets twee keer per dag met fluoridetandpasta en een zachte tandenborstel, en maak de ruimtes tussen je tanden schoon.
- Vertel je tandarts over de veranderingen. Die kan je tandvlees controleren en middelen voor een droge mond voorstellen.
- Sommige medicijnen geven ook een droge mond. Je apotheker kan zeggen of dat voor jouw medicijnen geldt.
Schrijf het op
Omdat deze klachten niet op elk lijstje staan, vergeet je ze makkelijk bij de huisarts. In ons gratis klachtendagboek is ruimte voor je eigen klachten naast de bekende. Voor het grotere plaatje: lees Wanneer begint de overgang?
Vitamine D
Vitamine D draagt bij tot de instandhouding van normale botten en tanden. Vanaf je 50e krijgen vrouwen in Nederland het advies om elke dag 10 µg extra vitamine D te nemen; zie Vitamine D na je 50e.
Bronnen
- NVAB, Richtlijn Overgang en werk (2026).
- GoodRx Health, Frozen shoulder and menopause, overzicht van studies waaronder Saltzman e.a. (2023).
- RTÉ, Did you know that the menopause can impact your mouth? (april 2026), met Dental Care Ireland.
- Lock M. Menopause: lessons from anthropology. Psychosomatic Medicine, 1998;60(4):410–419.
- EU-register van voedings- en gezondheidsclaims (Verordening (EU) nr. 432/2012).
